On est là – Είμαστε εδώ.
Αρθρογραφεί η Ιωάννα Ζωμένου - Καραγιάννη.
Καθώς οι δρόμοι και τα κτίρια των γαλλικών πόλεων καλύπτονται από τον πυκνό καπνό των δακρυγόνων, τη στιγμή που τα ιστορικά μνημεία στέκονται απορημένα μπροστά στους αλλεπάλληλους βανδαλισμούς, η καρδιά της Ευρώπης μοιάζει να χτυπά σε έναν αλλόκοτο, ανήσυχο ρυθμό. Η Γαλλία, μια χώρα υφασμένη με τις ανεξίτηλες κλωστές των ιδεών, της ελευθερίας και του ασίγαστου πάθους για δικαιοσύνη, βρίσκεται για άλλη μια φορά αντιμέτωπη με τον εαυτό της. Πίσω από την αναταραχή, πέρα από τη σκόνη που σηκώνει η καθημερινή τριβή και η κοινωνική ένταση, διαφαίνεται μια βαθιά υπαρξιακή αγωνία, ένας συλλογικός παλμός που αρνείται να σιγήσει.
Το χρονικό της σημερινής κρίσης δεν γράφτηκε μέσα σε μία νύχτα. Είναι το αποτέλεσμα μιας σταδιακής και επίμονης συσσώρευσης πιέσεων που δοκιμάζουν τις αντοχές της κοινωνικής συνοχής. Η συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης, η αβεβαιότητα που σκιάζει το μέλλον των νεότερων γενεών, η αίσθηση ότι οι θεσμικές αποφάσεις λαμβάνονται σε γυάλινους πύργους αποκομμένους από τις πραγματικές ανάγκες της βιοπάλης, συνέθεσαν ένα εκρηκτικό υπόβαθρο. Όταν η καθημερινότητα μετατρέπεται σε έναν διαρκή αγώνα επιβίωσης, η δυσαρέσκεια διοχετεύεται αναπόφευκτα στο δημόσιο χώρο, εκεί όπου ο πολίτης αναζητά το χαμένο του δικαίωμα στην αξιοπρέπεια.
Η πρώτη σπίθα αυτού του νέου κύματος αμφισβήτησης άναψε στα προαύλια των σχολείων και των πανεπιστημίων, όταν οι μαθητές και οι φοιτητές, με τον έμφυτο ιδεαλισμό και την αδιαπραγμάτευτη ευαισθησία της νιότης, βγήκαν στους δρόμους για να υπερασπιστούν το δικαίωμά τους σε ένα βιώσιμο, ασφαλές και ελπιδοφόρο μέλλον. "Investir dans l'éducation, c'est investir dans notre avenir"! - "Το να επενδύεις στην εκπαίδευση είναι σαν να επενδύεις στο μέλλον μας". Η νεανική αυτή διαμαρτυρία έλειωσε τους πάγους της κοινωνικής απάθειας και λειτούργησε ως καταλύτης. Γρήγορα βρήκε θερμή ανταπόκριση στις τάξεις των εργατών, των βιοπαλαιστών και των συνδικαλιστικών φορέων. Η συνάντηση της ορμής των νέων με την πείρα και την κόπωση των εργαζομένων μετέτρεψε τις μεμονωμένες εστίες αντίδρασης σε ένα αληθινό, πολυσυλλεκτικό κοινωνικό ποτάμι, αποδεικνύοντας ότι η αγωνία για το αύριο διακατέχει το σύνολο της κοινωνίας, ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλλου και χρώματος.
Είναι αλήθεια ότι η εικόνα των νυχτερινών επεισοδίων, οι φλόγες και οι πράξεις τυφλής βίας πληγώνουν την εικόνα της διαμαρτυρίας και γεννούν δικαιολογημένο φόβο. Ωστόσο, μια ώριμη, αντικειμενική προσέγγιση στα γεγονότα, οφείλει να διακρίνει το ουσιώδες από το περιστασιακό. Η ακραία συμπεριφορά ελάχιστων ομάδων στο περιθώριο των διαδηλώσεων δεν μπορεί και δεν πρέπει να αμαυρώσει το βαθύτατα δίκαιο αίτημα της συντριπτικής πλειονότητας των ανθρώπων. Η κραυγή για κοινωνική δικαιοσύνη, για σεβασμό στην εργασία και για ένα βιώσιμο μέλλον παραμένει αυθεντική, καθαρή και ηθικά ακλόνητη.
Αυτή η τάση προς την εξέγερση δεν αποτελεί παράδοξο για τη Γαλλία. Είναι η ίδια η ιστορική της ταυτότητα. Από τη συγκλονιστική καμπή της Γαλλικής Επανάστασης του 1789, τις κοινωνικές αναταράξεις του 19ου αιώνα, μέχρι τη φλογερή άνοιξη του Μάη του '68, ο γαλλικός λαός έχει αποδείξει ότι θεωρεί τη δημοκρατία όχι ως ένα στατικό κείμενο, αλλά ως μια ζωντανή, διεκδικητική διαδικασία. Αυτές οι ιστορικές εκρήξεις δεν άλλαξαν μόνο τη μοίρα της ίδιας της χώρας. Μπόλιασαν ολόκληρο τον κόσμο με τις οικουμενικές αξίες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ισότητας και της αλληλεγγύης, υπενθυμίζοντας στην ανθρωπότητα ότι η εξουσία αντλεί τη νομιμοποίησή της μόνο όταν υπηρετεί το κοινό καλό.
Οι κινητοποιήσεις στις πόλεις της Γαλλίας, συμπυκνώνουν τις αγωνίες και τα αδιέξοδα ολόκληρης της σύγχρονης ανθρωπότητας απέναντι στις ανισότητες και την αβεβαιότητα. Αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση των εκάστοτε κυβερνήσεων να επιδεικνύουν βαθύ σεβασμό απέναντι σε αυτές τις κοινωνικές εκφράσεις, εγκαταλείποντας την αλαζονεία και αναζητώντας ουσιαστικές, βιώσιμες λύσεις που αφουγκράζονται τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Απαιτούνται ουσιαστικές και γενναίες πρωτοβουλίες. Αδήριτη είναι η ανάγκη για αυθεντικό διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους, μακριά από αυταρχικές λογικές και τετελεσμένα. Η ενίσχυση των μηχανισμών συμμετοχικής δημοκρατίας μπορεί να προσφέρει στους πολίτες θεσμικά κανάλια έκφρασης, αποτρέποντας την εκρηκτική συσσώρευση οργής. Πάνω απ' όλα όμως, απαιτείται μια γενναία ανακατανομή των πόρων προς όφελος των δημόσιων αγαθών, ιδιαίτερα της υγείας, της παιδείας και της στήριξης των πιο ευάλωτων στρωμάτων, ώστε να διασφαλιστεί το αίσθημα της κοινωνικής δικαιοσύνης.
Στους δρόμους της Γαλλικής Πρωτεύουσας, το σύνθημα που συμπυκνώνει όλη αυτή την ιστορική και ανθρώπινη παρακαταθήκη είναι το "On est là" – "Είμαστε εδώ". Μέσα σε αυτή τη σύντομη φράση κρύβεται η κραυγή όλων εκείνων των ανθρώπων που αισθάνονται ξεχασμένοι, να λάβουν την προσοχή και τη σημασία που δικαιούνται. Είναι η βροντερή διακήρυξη της παρουσίας εκείνων που σπουδάζουν, εργάζονται, μοχθούν και επιβιώνουν αθόρυβα. Που τώρα διαμηνύουν, πως αν η πολιτεία εξακολουθήσει να αρνείται να αφουγκραστεί τους ψιθύρους της αγωνίας τους, τότε εκείνοι θα φωνάξουν ακόμη πιο δυνατά, μέχρι επιτέλους να εισακουστούν.
Οι Γάλλοι, για να βρούνε το δίκιο τους, διαδήλωσαν στους δρόμους πως είναι εδώ. Προς αποφυγήν παρεξηγήσεως, αναφέρομαι στην υγειή πλειοψηφία που το έκανε με τρόπο πολιτισμένο και ειρηνικό. Εμείς οι Έλληνες, για να βρούμε το δικό μας, που είμαστε; Μάλλον στην άνεση που προσφέρει ο καναπές...
Ιωάννα Ζωμένου – Καραγιάννη
Καθηγήτρια Γαλλικής Φιλολογίας
Εθνικού & Καποδιστριακού
Πανεπιστημίου Αθηνών
Μετεκπαιδευμένη στο Παρίσι
Σύμβουλος
Επαγγελματικού Προσανατολισμού
Σταδιοδρομίας & Ανάπτυξης
